دستورالعمل دستورالعمل محاسبه و مطالبه مالیات حقوق

نظر به اینکه با شروع اجرای قانون جدید مالیات های مستقیم مصوب 1366/12/03 مجلس شورای اسلامی به لحاظ تغییرات حاصله در احکام مربوط به مالیات حقوق نسبت به قانون گذشته، تا به حال مسائل متعددی مطرح گردیده، اینک به منظور ایجاد هماهنگی در اجرای فصل سوم از باب سوم قانون یاد شده و رفع ابهام راجع به عمده مواردی که تا به حال مورد سوال بوده، توجه مسئولین را به نکات زیرین معطوف و مقرر می دارد مفاد این دستورالعمل را دقیقا رعایت نمایند. 1 – به استناد ماده 84 و تبصره آن درآمد حقوق سالانه تا میزان 720000 ریال از یک یا چند منبع، از پرداخت مالیات معاف می باشد و چنان چه حقوق از وزارتخانه ها و سازمان ها و موسسات و شرکت های دولتی و شهرداری ها و یا از محل اعتبارات دولتی دریافت شود (اعم از اینکه حقوق بگیر زن باشد یا مرد)، به شرط داشتن افراد تحت تکفل معافیت به 840000 ریال افزایش می یابد و مازاد آن برابر ماده 85 با نرخ مقرر در ماده 131 مشمول مالیات خواهد بود. در این خصوص موارد زیر را متذکر می گردد:

الف - معافیت تا میزان 840000 ریال منحصر به مواردی است که مستخدم حسب تعریف ماده 82 شاغل در وزارتخانه ها و سازمان ها و موسسات و شرکت های دولتی و شهرداری ها بوده و یا شاغل در موسساتی باشد که این موسسات از اعتبارات دولتی استفاده نموده حقوق کارکنان خود را از محل اعتبارات مزبور پرداخت می نمایند.

ب - راجع به افراد تحت تکفل، عیال دائم و فرزندان صغیر بدون نیاز به تحقیق درباره اشتغال یا درآمد یا دارائی آنان به عنوان افراد تحت تکفل حقوق بگیر مورد قبول است و در این خصوص ارائه شناسنامه خود و بستگان یاد شده، کفایت امر را از جهت اثبات موضوع خواهد نمود. درباره سایر اقارب، ضمن تعیین نسبت آنان با حقوق بگیر، موضوع تکفل با رعایت مفاد ماده 1197 قانون مدنی و سایر احکام فصل اول کتاب نهم قانون مذکور مورد قبول قرار خواهد گرفت، به علاوه گواهی با حکم مراجع صالحه دایر بر الزام به کفالت پذیرفته خواهد شد.

برابر ماده 85 که پرداخت کنندگان حقوق هنگام هر پرداخت یا تخصیص آن مکلفند مالیات متعلق را با رعایت معافیت های مقرر کسر و ظرف سی روز ضمن تسلیم فهرستی متضمن نام و نشانی دریافت کنندگان حقوق و میزان آن به حوزه مالیاتی محل پرداخت و در ماه های بعد فقط تغییرات را صورت دهند. در اجرای ماده لازم است به شرح زیر نحوه محاسبه مالیات، تسلیم فهرست حقوق بگیران و واریز مالیات و مطالبه به موقع مالیات و جرائم از پرداخت کنندگان حقوق که به وظایف قانونی عمل نمی نمایند مورد توجه دقیق واقع و هماهنگی های لازم در همه حوزه های مالیاتی برقرار گردد.

الف- نحوه محاسبه مالیات فرض می شود حقوق ماهانه شخصی که مستخدم یک موسسه خصوصی است مبلغ یکصد هزار ریال است. چنان چه نامبرده در فروردین ماه سال 1368 منحصرا همان یکصد هزار ریال را دریافت نمایند نحوه محاسبه مالیات حقوق به ترتیب زیر خواهد بود: حقوق سالانه با فرض ثابت بودن حقوق ماهانه ریال 1200000 = 12×100000 درآمد حقوق مشمول مالیات ریال 480000=7200000-2100000 24000= 12% ×200000 28000= 14% × 200000 محاسبه مالیاتی 480000 طبق 12800=16% × 80000 نرخ موضوع ماده 131 64800 مالیات سالانه با فرض ثابت بودن حقوق ریال مالیات حقوق قابل کسر از حقوق فروردین ماه ریال 5400= 12 : 64800 در این فرض مستخدم مزبور تا مرداد ماه حقوق ثابت ماهانه را دریافت می نمایند که طرز محاسبه نیز طبعا در آن ماه ها تغییری نخواهد داشت. حال در شهریور ماه به نامبرده مبلغ سیصد هزار ریال به عنوان پاداش پرداخت میشود. در این صورت محاسبه مالیات پاداش به شکل زیر انجام خواهد شد. با توجه به جدول محاسبه بالا و جدول نرخ موضوع ماده 131، مبلغ 220000 ریال از پاداش دریافتی مشمول نرخ 16% و 8000 ریال بقیه مشمول نرخ 18% می شود پس: 35200= 16% × 220000 14340= 18% × 80000 49600 مالیات پاداش ریال حال اگر در آذر ماه آن سال علاوه بر حقوق اصلی مبلغ 200000 ریال بابت مجموع اضافه کار مدت گذشته برای وی تخصیص یابد این مبلغ با مقایسه جداول محاسبه بالا و جدول نرخ موضوع ماده 131 مشمول نرخ 18% واقع و مالیات متعلق به اضافه کار مزبور 36000 ریال تعیین می گردد. چنان چه حقوق کارمند در ضمن سال تغییر نماید و یا اینکه کارمند در بین سال استخدام و یا خدمت وی بنا به عللی در طی سال خاتمه یابد مالیات حقوق در این قبیل موارد به شرح زیر محاسبه خواهد شد.

الف : 1- چنانچه حقوق کارمند در ضمن سال تغییر نماید برای محاسبه مالیات حقوق بایستی حقوق جدید (حقوق ماهی که تغییر یافته است) را دوازده برابر نموده و بر ماخذ آن میزان مالیات محاسبه و یک دوازدهم آن را به عنوان مالیات ماه مربوط و ماه های بعد تا آخر سال در صورتی که تغییرات جدیدی پیش نیابد کسر نمود. الف : 2 - درصورتیکه کارمند درضمن سال استخدام گردد درآمد مشمول مالیات حقوق بایستی براساس درآمد سالانه ( دوازده برابر حقوق ماه اول ) محاسبه و پس از تعیین مالیات سالانه یک دوازدهم آن ازتاریخ شروع بکارتاآخرسال در صورتیکه درمدت مزبور حقوق تغییرننماید بعنوان مالیات ماهانه کسرو واریز گردد. الف 3 - درصورتیکه کارمند درضمن سال بازنشسته یابازخرید یااخراج و یا بنا بعللی ترک خدمت نماید کارفرما مکلف است صرفنظرازمدت کارکردمالیات حقوق رابراساس درآمدسالانه بشرح بندهای فوق محاسبه وماهانه تاآخرین تاریخ اشتغال کسرنماید.البته ممکن است درهریک از سه حالت فوق درآمد مشمول مالیات که ماخذ محاسبه مالیات قرارمیگیرد بیشترازدرآمد واقعی سالانه بوده و یاحقوق بگیر بطور کامل از بخشودگی مقرر سالانه استفاده ننموده باشد ودر نتیجه به سبب اعمال نرخ مالیاتی بالاتر ویااصولا نرسیدن درآمد واقعی سالانه بحدنصاب بخشودگی مالیات اضافی پرداخت گردد که دراین قبیل موارد اضافه پرداختی طبق مقررات ماده 87 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366/12/03 قابل استرداد میباشد.

ب - پرداخت کنندگان حقوق علاوه بر کسر و پرداخت مالیات حقوق کارکنان خود مکلفند نام و نشانی آن ها و میزان پرداخت را نیز به حوزه مالیاتی ارسال دارند0 در این خصوص ذکر چند نکته ضروری به نظر میرسد:

ب 1 - تعیین حوزه مالیاتی برای تسلیم فهرست و پرداخت مالیات درپاره این موارد که شرکت یاموسسه مورد پرداخت کننده حقوق دارای کارگاه یا شعب در نقاط مختلف است، مواجه بااشکال والنهایه موضوع مورد سوال واقع میشود. ازجهت رفع این اشکال یادآورمیگردد که اصولا" محل پرداخت یاتخصیص ملاک عمل میباشد0 بعنوان مثال اگر محل ثبت شده شرکتی درشهر" الف " بوده، این شرکت کارگاهی نیز درشهر "ب " دایرنموده باشد0 درصورتیکه حقوق کارکنان کارگاه در مرکزشرکت بحساب آنها واریز گردد، حوزه صالح برای دریافت فهرست و مالیات حوزه مالیاتی واقع درشهر"الف " وچنانچه حقوق کارکنان مزبور توسط مسئولین کارگاه درمحل کارپرداخت شود، دریافت کننده فهرست ومالیات ، حوزه مالیاتی واقع درشهر"ب " خواهد بود0 ضمنا"دراین قبیل موارد حوزه های مالیاتی مزبور عندالاقتضاء بامکاتبه و تبادل اطلاعات، اشکالات احتمالی را رفع و بهرحال تعیین تکلیف خواهند نمود.

ب 2 - دراین باره حوزه های مالیاتی مکلفند اولا" نمونه اوراقی راکه برای این امراختصاص یافته ، دراختیارپرداخت کنندگان حقوق ابوابجمعی مربوط قرار دهندتا مشخصات حقوق بگیران یاتغییرات راطبق آن فرمها صورت دهند ثانیا" حوزه های مالیاتی مربوط موظفند دفترجز و جمع حقوق تنظیم و وضعیت هریک از پرونده های مالیات حقوق را درصفحاتی که برای هر پرونده اختصاص خواهند دادمنعکس وراجع به تاریخ و میزان حقوق پرداختی تحقیقات لازم بنمایند واگر خلافی ازناحیه مسئولین درکسر وواریز مالیات یا ارسال فهرست یا عدم درج مشخصات کامل دریافت کنندگان حقوق مشاهده شد ویابطورکلی ازانجام این تکلیف قانونی خودداری بعمل آمد، حوزه های مالیاتی باید بلافاصله پس از سپری شدن ماده 30 روزمقرر نسبت به مطالبه مالیات و جرائم متعلق طبق مواد ماده 90و ماده 197 و ماده 199و سایراحکام قانون مالیاتهای مستقیم اقدام کنند.

درخصوص اجرای ماده 86 توجه شود که مقررات موضوع این ماده مربوط به مواردیست که مستخدم مورد نظرباحفظ رابطه استخدامی با سازمان یا واحد سازمانی متبوع خود موقتا"بطورتمام وقت یاپاره وقت مامورخدمت درسازمان یاواحد سازمانی دیگرمیشودومعمولا" این ماموریتها باعلم واطلاع وحسب مورد باموافقت دو سازمان یا دو واحد سازمانی مربوط تحقق مییابد که دراینصورت اگر نامبرده مازاد بر مقرری ، مزد وحقوق اصلی دریافتی از موسسه متبوع ، مبلغی بابت اشتغال درمحل ماموریت دریافت نماید ، این دریافتی مشمول مالیاتی بنرخ ده درصد خواهد بود 0 اماگر بااین ماموریت باانتقال موقت پرداخت تمامی حقوق ( وحسب مورد فوق العاده های مقرر) از طرف کارفرمای محل ماموریت صورت پذیرد، نرخ 10% مذکورجاری نبوده مالیات درآمد حقوق مستخدم برابر مفاد ماده 85 محاسبه وکسرخواهد شد. سایرپرداخت کنندگان حقوق هم که اصولا" فارغ از مسائل وشرایط فوق الذکراقدام به استخدام کارکنان خود نموده اند، همچنان بایستی برابر حکم ماده 85عمل نمایند.

ماموران تشخیص در اجرای ماده 90 مکلفند با کسب اطلاعات دقیق و حتی الامکان مستند مالیات و جرائم متعلق را تعیین و مطالبه نمایند و از آنجا که مالیات مزبور در صورت عدم اعتراض کتبی ظرف سی روز از تاریخ مطالبه قطعی خواهد بود. به منظور جلوگیری از تضییع احتمالی حقوق مودیان و پرداخت کنندگان حقوق ماموران یاد شده موظفند در ابلاغ برگ مطالبه مالیات احکام و مقررات امر ابلاغ را دقیقا" رعایت و حتی الامکان در این زمینه از ابلاغ بر طبق تبصره ماده 203 احتراز جویند مگرآنکه فی الواقع پس ازمراجعات مکرر ابلاغ بطریق عادی میسرنشده باشد.

منظور از "مزایای ارزی و اشتغال مامورین در خارج از کشور" مذکور در بند 6 ماده 91 به طور کلی وجوهی است که علاوه بر حقوق و فوق العاده های مقرر داخل به ارز یا ریال منحصرا به مناسبت اشتغال یا ماموریت در خارج از کشور پرداخت می گردد.

درباره بند 13 ماده 91 با عنایت به سوالاتی که کرارا مطرح گردیده بدینوسیله تاکید می نماید که عبارت "اضافه کار" در این بند متضمن حکم عام و مطلق نمی باشد بلکه منظور اضافه کار پرداختی به پزشکان و دندانپزشکان، پیراپزشکان، دامپزشکان و دکترهای داروساز است و ذکر مترادف آن عبارت تحت عنوان "حق الزحمه کار اضافی" دلیل بر تعمیم نرخ ده درصد مالیات به اضافه کار دریافتی تمامی حقوق بگیران نمی باشد.

بخشودگی موضوع ماده 91 برای تمامی افراد شاغل در روستاها و همچنین نقاط محروم و دور افتاده کشورکه طبق لیست وزارت برنامه و بودجه مشخص خواهد گردید، به میزان 50% میباشد و این میزان نسبت به نقاط مختلف متفاوت نخواهد بود.